Bài viết

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có chữa được không?

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là một bệnh viêm phổi mãn tính gây ra luồng khí bị tắc nghẽn từ phổi. COPD không thể chữa khỏi hoàn toàn, tuy nhiên việc điều trị có thể giúp hầu hết những người mắc bệnh kiểm soát triệu chứng và có chất lượng cuộc sống tốt, cũng như giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan khác.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, thường được gọi là COPD (Chronic obstructive pulmonary disease) là một nhóm các bệnh phổi tiến triển. Phổ biến nhất là khí phế thũng, viêm phế quản mãn tính hoặc cả hai. Khí phế thũng từ từ phá hủy các túi khí trong phổi của bạn, gây cản trở luồng không khí ra bên ngoài. Viêm phế quản gây viêm và thu hẹp các ống phế quản, gây tích tụ chất nhầy.

Nguyên nhân hàng đầu của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là hút thuốc lá. Tiếp xúc lâu dài với các chất kích thích hóa học cũng có thể dẫn đến COPD. Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là một căn bệnh thường mất nhiều thời gian để phát triển. Chẩn đoán thường bao gồm các xét nghiệm hình ảnh, xét nghiệm máu và xét nghiệm chức năng phổi.

Không có cách chữa trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhưng điều trị có thể giúp giảm triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Thuốc, liệu pháp oxy bổ sung, và phẫu thuật là một số hình thức điều trị hiện nay. Nếu không được điều trị, COPD có thể dẫn đến sự tiến triển nhanh hơn của bệnh, các vấn đề về tim và làm nhiễm trùng đường hô hấp trở nên tồi tệ hơn.

Làm sao để nhận biết bạn đã mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính?

Các triệu chứng bệnh thường không xuất hiện cho đến khi tổn thương phổi đáng kể đã xảy ra và chúng thường trở nên trầm trọng hơn theo thời gian, đặc biệt nếu bệnh nhân tiếp tục hút thuốc. COPD làm cho người bệnh cảm thấy khó thở. Các triệu chứng ban đầu có thể nhẹ, bắt đầu bằng ho liên tục và khó thở. Bạn có thể bị khò khè và tức ngực hoặc tiết đờm nhiều.

Một số người bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có các đợt cấp tính, đây là sự bùng phát của các triệu chứng nghiêm trọng. Lúc đầu, các triệu chứng có thể khá nhẹ và có thể nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường. Các triệu chứng sớm bao gồm:

  • Thỉnh thoảng khó thở, đặc biệt là sau khi hoạt động thể chất
  • Ho nhẹ nhưng tái phát
  • Phải làm sạch cổ họng vào mỗi buổi sáng, do có nhiều chất nhầy dư thừa trong phổi

Các triệu chứng có thể trở nên tồi tệ dần dần và khó bị bỏ qua hơn. Khi phổi bị tổn thương nhiều hơn, bạn có thể gặp phải:

  • Khó thở, sau khi tập thể dục nhẹ như đi lên cầu thang
  • Khò khè, đặc biệt là trong khi thở ra
  • Tức ngực
  • Ho mãn tính, có hoặc không có chất nhầy
  • Cần làm sạch chất nhầy từ phổi của bạn mỗi ngày
  • Thường xuyên bị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm trùng đường hô hấp khác
  • Thiếu năng lượng

Trong các giai đoạn sau của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, các triệu chứng cũng có thể bao gồm:

  • Mệt mỏi
  • Sưng bàn chân, mắt cá chân hoặc chân
  • Sụt cân

Bạn cần được chăm sóc y tế ngay lập tức nếu có những dấu hiệu sau:

  • Nhận thấy móng tay hoặc môi hơi xanh hoặc xám, vì điều này cho thấy mức oxy trong máu thấp
  • Cảm thấy khó thở hoặc không thể nói chuyện
  • Cảm thấy bối rối, lú lẫn hoặc ngất xỉu
  • Tim đập nhanh

Các triệu chứng có khả năng tồi tệ hơn nhiều nếu bạn hiện đang hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có chữa được không?

Hiện nay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính chưa được chữa khỏi hoàn toàn, tuy nhiên nếu bị chẩn đoán COPD không phải là chấm dứt mọi hy vọng. Vì hầu hết mọi người đều có các dạng bệnh nhẹ mà ít cần điều trị ngoài việc cai thuốc lá. Ngay cả đối với các giai đoạn tiến triển hơn của bệnh, liệu pháp hiệu quả có sẵn có thể kiểm soát các triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng trầm trọng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

  • Bước thiết yếu nhất trong mọi kế hoạch điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là ngừng hút thuốc. Đó là cách duy nhất để giữ cho COPD không trở nên tồi tệ hơn. Nhưng bỏ thuốc lá là không dễ. Và việc này có vẻ nan giải nếu bạn đã từng cố gắng bỏ thuốc và không thành công. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn về các sản phẩm thay thế nicotine và thuốc hỗ trợ cai thuốc lá, cũng như cách xử lý tái phát.
  • Điều trị nội khoa: Thuốc giãn phế quản là loại thuốc giúp giãn các cơ của đường thở, mở rộng đường thở để bạn có thể thở dễ dàng hơn. Glucocorticosteroid có thể được bác sĩ kê thêm vào để giảm viêm ở đường thở. Để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, hãy hỏi bác sĩ nếu bạn muốn tiêm phòng cúm hàng năm, vắc-xin phế cầu khuẩn và ho gà.
  • Liệu pháp oxy: Nếu mức oxy trong máu của bạn quá thấp, bạn có thể được chỉ định nhận oxy bổ sung thông qua mặt nạ hoặc ống thông mũi để giúp bạn thở tốt hơn.
  • Phẫu thuật được chỉ định cho bệnh trở nặng hoặc khi các phương pháp điều trị khác đã thất bại, nhiều khả năng là khi bạn có một dạng khí phế thũng nghiêm trọng.

Không giống như một số bệnh, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có nguyên nhân rõ ràng và hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Phần lớn các trường hợp liên quan trực tiếp đến việc hút thuốc lá, và cách tốt nhất để ngăn ngừa COPD là không bao giờ hút thuốc – hoặc ngừng hút thuốc ngay bây giờ. Phơi nhiễm nghề nghiệp với khói hóa chất và bụi là một yếu tố rủi ro khác đối với COPD. Nếu bạn làm việc với loại chất gây độc phổi này, hãy nói chuyện với người giám sát của bạn về những cách tốt nhất để bảo vệ chính bạn, chẳng hạn như sử dụng thiết bị bảo vệ hô hấp.

Nguồn: healthline.com, mayoclinic.org

BỆNH MÃN TÍNH LÀ GÌ?

Bệnh mãn tính là bệnh tiến triển kéo dài hoặc hay tái phát, thời gian bệnh từ 3 tháng trở lên. Bệnh mãn tính không thể ngừa bằng vắc xin, không thể chữa khỏi hoàn toàn và cũng không tự biến mất. Bệnh mãn tính phần lớn là bệnh không lây nhiễm, không do vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng hoặc nấm gây nên.

Xu hướng bệnh tật thế giới cũng như Việt Nam đang thay đổi, nếu trước đây những bệnh cấp tính lây nhiễm như dịch hạch, sốt rét, nhiễm khuẩn các loại hay gặp thì hiện nay các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, suy giảm chức năng gan đái tháo đường, ung thư ngày càng nhiều và gây tốn kém cho cá nhân và cộng đồng. Vậy, bệnh mãn tính không lây nhiễm là gì, nguyên tắc chữa trị và ngăn ngừa ra sao?

XU HƯỚNG MẮC BỆNH MÃN TÍNH NHƯ THẾ NÀO?

Xu hướng thế giới là bệnh mãn tính không lây nhiễm ngày càng nhiều. Thống kê Bộ Y tế Việt Nam cũng cho thấy tỷ lệ mắc và chết do bệnh lý không lây nhiễm năm 1976 lần lượt là 43%, 45% thì đến năm 2003 các tỷ lệ này là 61%, 59%.

Bệnh có xu hướng tăng dần theo tuổi tác. Riêng nước Mỹ, ước tính đến năm 2049, số tàn tật chức năng do viêm xương khớp, đột quỵ, đái tháo đường, bệnh mạch vành, ung thư và suy tim tăng ít nhất 300%. Thuật ngữ “mãn tính” có thể có hoặc không trong tên gọi bệnh lý.

CÓ NHỮNG NHÓM BỆNH MÃN TÍNH NÀO?

  1. Ung thư.
  2. Suy thận mãn tính.
  3. Viêm gan mãn tính
  4. Bệnh nội tiết: béo phì, đái tháo đường…
  5. Bệnh lý tâm thần kinh: sa sút trí tuệ, trầm cảm…
  6. Bệnh tim mạch: tăng huyết áp, suy tim, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh mạch máu não…
  7. Bệnh tự miễn: lupus ban đỏ, xơ cứng bì, vẩy nến…
  8. Bệnh xương khớp mãn tính: viêm khớp dạng thấp, viêm xương khớp, thoái hóa khớp, loãng xương…
  9. Hội chứng mệt mỏi mãn tính.
  10. Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính: bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, viêm phế quản mạn, hen và khí phế thũng…

GÁNH NẶNG CỦA BỆNH MÃN TÍNH LÀ GÌ?

Bệnh mãn tính hiện nay là nguyên nhân tử vong và tàn tật chính trên thế giới. Các bệnh mãn tính không lây nhiễm chính như bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh đường hô hấp chiếm 57% trong 59 triệu tử vong hàng năm và 46% gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Mỗi năm, nhồi máu cơ tim gây chết 7,2 triệu người, đột quỵ (nhồi máu não và xuất huyết não) gây chết 5,5 triệu người còn tăng huyết áp và các bệnh tim khác gây chết 3,9 triệu người.

Hiện nay thế giới có hơn một tỉ người cân nặng vượt chuẩn và ít nhất 300 triệu người bị béo phì.

Ước tính có 177 triệu người mắc bệnh tiểu đường, phần lớn là tiểu đường tuýp 2 và 2/3 người mắc bệnh tiểu đường sống tại các nước đang phát triển.

Khoảng 75% bệnh tim mạch do các yếu tố chính sau gây ra: loạn mỡ máu, tăng huyết áp, ít ăn rau và trái cây, ít vận động thân thể và hút thuốc lá.

Nằm trong số 10 yếu tố nguy cơ gánh nặng bệnh tật toàn cầu theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2002: béo phì, tăng huyết áp, loạn mỡ máu, uống rượu và hút thuốc lá là nguyên nhân gây bệnh mãn tính.

Thống kê tại Hoa Kỳ cho thấy những người từ 65 tuổi trở lên, có 75% người mắc ít nhất một loại bệnh mãn tính và 50% mắc ít nhất 2 loại bệnh mãn tính.

TẠI SAO LẠI MẮC BỆNH MÃN TÍNH?

Do sự tác động lâu dài của các yếu tố (Các độc tố, quá tải chức năng, tuổi tác, thói quen sinh hoạt, tâm sinh lý…) đến cơ thể gây suy giảm, thoái hóa, rối loạn các chức năng sống của cơ thể.

Nguyên lý điều trị bệnh mãn tính là gì?

Tác động tích cực giúp cơ thể phục hồi các chức năng sống để trở về trạng thái hoạt động bình thường phù hợp với sinh lý, tuổi tác và môi trường sống.

Nguyên tắc chữa trị bệnh mãn tính như thế nào?

– Đặc điểm nổi bật trong điều trị bệnh mãn tính là áp dụng những chế độ kiểm soát bệnh lâu dài nhằm phục hồi chức năng, cải thiện chất lượng sống và hạn chế tối đa biến chứng thực thể và chức năng.

– Nên bắt đầu bằng tập luyện, phục hồi chức năng, thay đổi lối sống dùng thực phẩm chức năng hoặc thuốc có nguồn gốc tự nhiên. Đây là những biện pháp an toàn, không gây tác dụng phụ và phù hợp sinh lý.

– Chỉ dùng thuốc Tây khi thật cần thiết và phải có chỉ định của bác sỹ.

– Nâng cao kiến thức cho người bệnh để tự theo dõi, chăm sóc và kiểm soát bệnh.

– Kết hợp chặt chẽ giữa thầy thuốc và người bệnh trong việc áp dụng các chế độ điều trị: theo dõi bệnh, chế độ sinh hoạt, tập luyện, điều chỉnh thuốc.

Phòng bệnh mãn tính như thế nào?

Theo ngạn ngữ cha ông, “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, đây là giải pháp thông minh và ít tốn kém nhất.

Các biện pháp phòng bệnh mãn tính bao gồm:

  • Ăn nhiều rau và trái cây cũng như đậu và ngũ cốc.
  • Vận động thể lực mức độ trung bình mỗi ngày 30 phút, ít nhất 5 lần mỗi tuần.
  • Chuyển từ ăn mỡ động vật bão hoà sang dầu thực vật chưa bão hoà.
  • Giảm ăn mỡ, muối và đường.
  • Duy trì cân nặng chuẩn (chỉ số khối cơ thể nằm trong khoảng 18,5 đến 24,9, tính bằng cách lấy cân nặng tính bằng kilogam chia cho bình phương chiều cao tính bằng mét).
  • Không hút thuốc hoặc bỏ hút thuốc.
  • Sàng lọc một số bệnh ung thư như ung thư đại tràng, tiền liệt tuyến, ung thư vú theo độ tuổi tương ứng; ví dụ: đàn ông từ 50 tuổi trở đi nên nội soi đại tràng để phát hiện ung thư đại tràng và xét nghiệm dấu ấn sinh học kháng nguyên tiền liệt tuyến (PSA-Prostate-specific antigen) 3 năm/lần để phát hiện ung thư tiền liệt tuyến còn phụ nữ từ 50 tuổi trở lên thì tự khám vú hàng tháng một lần và chụp tuyến vú 1-2 năm/lần đối với người có nguy cơ cao.

Khi đã bị rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, gút…việc chữa trị giúp bình ổn bệnh, hạn chế biến chứng, giúp người bệnh sinh hoạt bình thường, đặc biệt là giảm chi phí; ví dụ: nếu không kiểm soát tốt tăng huyết áp thì người bệnh có thể bị nhồi máu cơ tim; lúc xảy ra biến chứng, người bệnh không những phải chữa trị tăng huyết áp mà còn thêm chi phí chữa trị nhồi máu cơ tim vốn tốn kém gấp bội và sau khi qua cơn nguy cấp thì chi phí chữa bệnh bao gồm chi phí chữa tăng huyết áp , cao huyết áp và chi phí chữa di chứng nhồi máu cơ tim.

Nguồn: Tổng hợp

Những Điều Cần Biết Về Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mãn Tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là thuật ngữ được sử dụng cho những tình trạng như hen, viêm phế quản, khí phế thũng.

Dưới đây là những điều cần biết về căn bệnh này:

  1. Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc COPD

Yếu tố di truyền

Tình trạng di truyền được gọi là thiếu hụt alpha-1 antitrypsin khiến bạn có nguy cơ cao bị mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Đây là lý do tại sao bạn có thể vẫn bị tình trạng này ngay cả khi bạn không hút thuốc.

Hút thuốc

Những người có tiền sử hút thuốc sau nhiều năm có thể bị COPD. Không chỉ vậy, những người tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng có thể bị rối loạn này.

Chất ô nhiễm môi trường

Môi trường sống ô nhiễm làm tăng nguy cơ mắc COPD. Nếu bạn sống ở thành phố, các chất gây ô nhiễm như khói, khói hóa học có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng COPD của bạn.

Nhiên liệu sinh khối

Việc đun nấu bằng các nguồn nhiên liệu từ các nguồn sinh khối như gỗ, phân súc vật, bã cây trồng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD.

Nhiễm trùng ở trẻ

Tiếp xúc với các mềm bệnh truyền nhiễm khi còn nhỏ có thể làm tăng nguy cơ bị COPD trong giai đoạn sau của cuộc đời.

Không phải tất cả các loại nhiễm trùng nhưng những tình trạng như lao, viêm phế quản và nhiễm vi-rút của phổi có thể khiến người bệnh dễ bị COPD. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng thậm chí viêm phổi lúc nhỏ cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh này trong tương lai.

  1. Nên làm gì khi bị mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD?

Tránh các tác nhân kích thích

Những tác nhân kích thích phần lớn là bụi, chất gây dị ứng, khói. Hít phải những chất này có thể kích thích đường hô hấp và làm trầm trọng thêm tình trạng phổi. Cần đeo khẩu trang khi ra ngoài. Bằng cách đó bạn có thể bảo vệ cơ thể phần nào.

Kiểm soát cân nặng

Bệnh nhân bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) nên kiểm soát trọng lượng cơ thể không nên để bị thừa cân hoặc thiếu cân. Tình trạng này có thể gây ra các rối loạn thở ở bệnh nhân. Nếu người bệnh bị thừa cân, phổi có thể phải hoạt động quá tải để cung cấp oxy cho máu. Chỉ số khối cơ thể thấp cũng không tốt cho người bệnh COPD. Vì vậy, bệnh nhân nên duy trì cân nặng lành mạnh.

Tập luyện thường xuyên

Tập luyện là việc làm cần thiết cho những người bị bệnh. Hãy tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày. Không tập vào sáng sớm hoặc tối muộn vì hàm lượng bụi trong không khí thời điểm này nhiều hơn bình thường.

Sử dụng máy làm ẩm trong nhà

Môi trường không khí khô được cho là làm trầm trọng thêm tình trạng COPD vì nó làm khô các mô phổi. Máy làm ẩm sẽ giúp không khí trong nhà được làm ẩm. Điều này sẽ có lợi cho người bệnh.

Luôn mang theo thuốc hít

Những người bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) như hen luôn cần mang theo thuốc hít để sử dụng khi cần thiết.

Tập thở

Đối với bệnh COPD, các chuyên gia khuyến nghị người bệnh nên sử dụng kỹ thuật thở bằng miệng để giảm các triệu chứng khó thở ở bệnh nhân. Để làm được điều này, người bệnh cần hít vào qua mũi và thở ra qua miệng. Đây là phương pháp điều trị hiệu quả cho bệnh nhân COPD.

Không nên dùng si-rô ho

Người bệnh nên thận trọng khi mua thuốc không kê đơn như si-rô ho. Nhiều loại si-rô ho chứa dextromethorphan, một chất ức chế ho. Trong bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), bệnh nhân cần loại bỏ tất cả các chất nhầy và đờm ra khỏi phổi và không được ức chế nó.

Không ngừng điều trị

Ngay cả khi đã cảm thấy tốt hơn, bạn cũng cần hoàn thành đợt điều trị. Chỉ ngừng điều trị nếu có chỉ định của bác sĩ.

Không hoảng sợ

Nếu bạn thấy nhịp tim nhanh hơn bình thường, bạn đừng lo sợ. Khi đó hãy hít thở sâu và tập thở như trên.

 (Theo Univadis/ THS)